B2 ve D2 yetki belgesi nedir? Aralarındaki fark

Yetki belgesi neden gerekir?

Karayolu ile yolcu taşımak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, yaptıkları faaliyete uygun yetki belgesini Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan almak zorundadır. Belge, firmanın hangi tür taşımayı yapabileceğini belirler. Yolcu taşımacılığında belgeler harflerle gösterilir: A otomobille, B ve D otobüsle yapılan taşımaları kapsar.

Bu belgenin türü yalnızca yetkinizi belirlemez. U-ETDS bildirimini hangi sürede ve hangi biçimde yapacağınız da belge türüne göre değişir. Bu yüzden belgenizin ne olduğunu bilmek, bildirim düzeninizi kurmanın ilk adımıdır.

B2 yetki belgesi nedir?

B türü yetki belgesi, otobüsle yurtiçi ve/veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacaklara verilir. Bu türün içinde B2, ticari ve tarifesiz taşıma yapacaklara verilen belgedir. Yani sefer saatleri ve güzergâhı önceden ilan edilmiş bir tarifeye bağlı değildir; taşıma gruba, sözleşmeye veya talebe göre yapılır.

Turizm şirketlerinin, tur organizatörlerinin ve transfer firmalarının çoğu B2 belgesiyle çalışır. Havalimanı transferi, otel transferi, grup turları ve yurt dışına çıkan turlar bu kapsama girer.

D2 yetki belgesi nedir?

D türü yetki belgesi, otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı yapacaklara verilir. D2 ise bu türün ticari ve tarifesiz olan koludur. Resmî tanımda D2, tarifesiz olarak yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara verilen belge olarak geçer.

Dolayısıyla yalnızca Türkiye sınırları içinde kalan tarifesiz taşımalar için D2 yeterlidir. Sınırı geçen bir taşıma yapacaksanız B2 gerekir.

B2 ve D2 arasındaki fark

• Kapsam: B2 hem yurtiçi hem uluslararası, D2 yalnızca yurtiçi taşıma içindir.
• Tarife: İkisi de tarifesizdir. Tarifeli taşıma için B1 veya D1 gerekir.
• Taşıt: İkisi de otobüsle yapılan taşımayı kapsar. Otomobille yapılan ticari taşıma için A türü belgeler vardır.
• Bildirim düzeni: Her iki belgede de arızi, grup ve mekik seferleri aynı kurala tabidir; yolcu bilgileri sefer başlamadan önce U-ETDS'ye işlenir.

Belge türlerinin tam listesi ve tanımları Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin yetki belgesi türlerini düzenleyen maddesindedir. Güncel metni Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan kontrol edin.

Tarifeli ve tarifesiz taşıma nedir?

Tarifeli taşımada firma, onaylı bir zaman tarifesine göre belirli güzergâhta belirli saatlerde sefer yapar. Şehirlerarası otobüs firmaları buna örnektir. Bu seferlerde bildirim, onaylı tarifedeki saatteki sefer için seyahat başlayıncaya kadar yapılır.

Tarifesiz taşımada ise sefer talebe göre oluşur: bir grubu tura götürmek, bir otelden havalimanına transfer yapmak ya da bir etkinliğe yolcu taşımak gibi. U-ETDS'de bu seferler arızi, grup veya mekik sefer olarak bildirilir.

Yolcu taşımacılığındaki diğer belge türleri

B2 ve D2 dışında yolcu taşımacılığında karşınıza çıkabilecek belgeleri kısaca özetleyelim. Resmî tanımlar Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde yer alır.

• A1 ve A2: Otomobille yapılan yolcu taşımacılığı içindir. A1 yurtiçi, A2 uluslararası taşıma yapanlara verilir.
• B1 ve D1: Tarifeli taşıma içindir. B1 uluslararası ve şehirlerarası, D1 yurtiçi ticari ve tarifeli taşıma yapanlara verilir.
• B3 ve D3: Hususi taşımacılık içindir. Yani ticari amaç taşımayan, kendi ihtiyacınız için yaptığınız taşımalardır.
• D4: Taşıma mesafesine bakılmaksızın il içi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası ticari taşıma içindir.
• F: Yolcu taşımacılığında acentelik yapanlara verilir.

Turizm şirketlerinin çoğu B2 veya D2 ile çalışır. Birden fazla belgeniz varsa her taşımayı kapsamına uyan belgeyle yaptığınızdan emin olun.

Hangi belge hangi taşımaya uyar?

Aşağıdaki örnekler genel fikir vermek içindir. Her taşımanın şartları farklı olabilir.

• Havalimanı ile otel arası transfer (yurtiçi): Yurtiçinde, tarifesiz ve ticari bir taşımadır. D2 yeterlidir; B2 de yurtiçini kapsadığı için kullanılabilir.
• Edirne üzerinden Bulgaristan'a günübirlik tur: Sınırı geçtiği için B2 gerekir.
• İstanbul ile Ankara arasında her gün aynı saatte kalkan hat: Onaylı bir zaman tarifesine bağlı olduğundan tarifeli taşımadır; B1 veya D1 kapsamına girer.
• Bir şirketin kendi çalışanlarını taşıması: Ticari amaç taşımadığı için hususi taşımacılık belgeleri (B3, D3) kapsamındadır.

Kendi taşımanızın hangi belgenin kapsamına girdiğinden emin değilseniz bağlı olduğunuz Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bölge müdürlüğüne danışın.

Belgenizi nasıl kontrol edersiniz?

1. Firmanıza verilen yetki belgesinin üzerindeki türe bakın. Örneğin B2 veya D2 yazar.
2. Emin olamazsanız bağlı olduğunuz bölge müdürlüğünden belgenizin türünü ve kapsamını öğrenin.
3. Yaptığınız taşımanın bu kapsama girdiğinden emin olun. Belgenizin dışına çıkan bir taşıma yapmayın.
4. Seferde kullanacağınız aracın yetki belgenize kayıtlı olduğunu kontrol edin.

Sık yapılan yanlışlar

• D2 ile sınır ötesi tur satmak: D2 yalnızca yurtiçi taşımayı kapsar. Yurt dışı turlar için B2 gerekir.
• Tarifeli hat gibi çalışıp tarifesiz belgeyle bildirim yapmak: Her gün aynı saatte aynı güzergâhta çalışan bir hat tarifeli sayılır ve ayrı belge ister.
• Belgeye kayıtlı olmayan araçla sefer yapmak: Araçların yetki belgesine kayıtlı olması gerekir; kayıtlı olmayan araç için bildirimde hata alabilirsiniz.
• Bildirimi sefer günü son dakikaya bırakmak: Süre sınırı yolcular araca binmeden önce dolar. Panel bu konuda sizi uyarır ama süreyi sizin yönetmeniz gerekir.

Belge türü U-ETDS bildirimini nasıl etkiler?

B2 ve D2 sahipleri tarifesiz çalıştığı için her seferi tek tek bildirir. Plaka, görevli personel ve yolcu bilgilerini seyahat başlamadan önce U-ETDS'ye işlemeniz gerekir. Kesin süreler ve istisnalar U-ETDS bildirim süresi ve yükümlülükler rehberinde anlatılıyor.

Çok sayıda sefer ve yolcu ile çalışıyorsanız bildirimi elle yapmak zaman alır. U-ETDS programı ile seferi tek ekrandan hazırlar, yolcu listesini Excel, mesaj veya pasaport fotoğrafıyla topluca yükleyebilirsiniz.